Milica
Andjelic

1
Kur isha e vogël, ëndrra ime ishte diçka krejtësisht e ndryshme. Prapë ishte diçka kreative, por mjaft e ndryshme nga ajo që bëj sot. Ëndërroja të bëhesha parukiere. Doja të bëhesha një e tillë sepse shkoja shpesh në sallonin e parukierisë me gjyshen time. Gratë që vinin atje - amvise , të parregullta, secila me historitë e veta të ndryshme, histori familjare që ishin njëkohësisht të vështira dhe të bukura - largoheshin nga salloni duke buzëqeshur.
2
Edhe para se të filloja shkollën, gjyshja ime kujdesej për mua dhe unë shkoja rregullisht me të në treg dhe kudo që shkonte ajo. Ajo shkonte te parukierja dy herë në muaj, dhe unë thjesht e vura re që gratë vinin të lodhura dhe me humor të keq, pastaj çliroheshin pak me gratë e tjera, bisedonin me njëra-tjetrën, i jepnin këshilla njëra-tjetrës. Pastaj një model i ri flokësh - kështu që ishte interesante për mua se si dukeshin kur hynin dhe si dukeshin në të vërtetë kur largoheshin. A ju kujtohen ato kokoret e vjetra të permanentit? Mendova se ishte një lloj makine magjike për të ndryshuar humorin. Në realitet, ishte thjesht një grua që i zgjatte dorën një gruaje tjetre, duke e ndihmuar, duke i dhënë këshilla, ndërsa po rregullonin flokët dhe bëheshin të bukura. Ndoshta kishin ndonjë festë ose sebep të nesërmen, ose kishte ndonjë arsye pse kishin ardhur. Kështu që ishte vërtet interesante për mua.
3
Fillimi ishte jashtëzakonisht i vështirë. Kur fillova të shfaqesha në takimet e prodhuesve të verës dhe pronarëve të vreshtave në Bosnjë dhe Hercegovinë — mund ta quaj kështu — kishte situata të pakëndshme. Burrat thoshin gjëra të tilla si fat i keq që një grua të hynte në bodrum. Ata kishin komente të këtij lloji. Nga natyra, unë nuk jam person konfrontues dhe më pranuan shumë shpejt. Sot jam e barabartë me ta.
4
Në të njëjtën kohë, ne edhe bëjmë punën edhe dekantojmë verë, ndërkohë që mendojmë nëse fëmija ka shkuar në shkollë, nëse ka ngrënë, nëse është larë mbrëmë. Ne punojmë në disa nivele në të njëjtën kohë, dhe këto janë disa nga ndryshimet thelbësore midis grave dhe burrave në çdo punë, jo vetëm në prodhimin e verës.
5
Nuk ndiej ndonjë ndryshim tani, megjithëse në fillim ishte shumë e vështirë. Para së gjithash, ishte e sikletshme për mua. Në vitin 2011, u regjistrova në shkollën e somelierëve, hyra në një dhomë ku ishin ulur 20 burra, dy instruktorë meshkuj dhe unë. Nuk njihja askënd. Sot i njoh të gjithë. Sot ata janë miqtë e mi, kolegët e mi, mbajmë kontakt edhe privatisht dhe sigurisht që bashkëpunojmë në biznes. Pra, po, ishte e vështirë. Nuk ishte e lehtë.
6
Situata sot është krejtësisht e ndryshme, por burrat ende dominojnë në sferën e biznesit, në politikë dhe në jetën publike. Ne kemi ecur përpara. Kemi bërë shumë rrugë nga vendi ku ishim 50, 30 ose 20 vjet më parë në këtë kuptim. Mendoj se një grua thjesht duhet të ndiejë liri. Ajo nuk duhet të detyrohet të bëjë diçka që nuk duhet ta bëjë. Asaj duhet t'i jepen kushtet për të bërë atë që dëshiron të bëjë, për të arritur ambiciet e saj.
7
Sepse e dimë që 90% e pronës, e çdo pasurie, është e regjistruar në emër të burrit. Dhe kjo na çon në një problem të madh, sepse gratë nuk kanë asnjë bazë mbi të cilën mund të marrin kredi financiare nga bankat apo ndonjë institucion tjetër që ofron mbështetje. Ka ende shumë gjëra që duhen ndryshuar.
8
Unë njoh shumë gra që kishin vizione, ide dhe plane biznesi brilante, gjithçka, por thjesht nuk kishin mbështetje sepse nuk kishin asgjë të prekshme në emrin e tyre. As makinë, as apartament, as tokë - asgjë. Gjithçka ishte në emër të vëllait, babait ose burrit të tyre.
9
Gratë e forta të Ballkanit janë të forta për shumë arsye. Mund të fillojmë nga aspekti historik, ku ato mbetën vetëm, luftuan kundër urisë, mbetën pa familje, pa burra, pa fëmijë. Momenti kur një grua në Ballkan u soll në pikën ku nuk kishte askush tjetër dhe iu desh ta bënte vetë — kjo i dha asaj forcë.
10
Ka rëndësi për ne — ne gratë që punojmë, që përpiqemi, që luftojmë në botën reale, nuk jetojmë në ndonjë botë joreale, ne luftojmë në realitet — dhe ka rëndësi për ne kur dikush e njeh punën tonë, përpjekjen tonë, ecjen tonë përpara.